با انتخاب اصفهان به پايتختي و گسترش شهر به طرف جنوب، ميدان عظيم نقش جهان با طول تقريبي 507 و عرض 158 متر در شرق گردشگاه چهارباغ به عنوان يكي از ويژگي هاي عصر صعوي مطرح گرديد. در طراحي شهر اين ميدان به عنوان عضو اصلي گسترش شهر مورد توجه قرار مي گيرد و تا مدتها بعد از بزرگترين و زيباترين ميدان هاي جهان ناميده مي شود.

ميدان نقش جهان به جاي ميدان كوچكي كه از دوران تيموران باقي مانده بود احداث گرديد. به هنگامي كه دو مسجد امام و شيخ لطف الله و سردر بازار قيصريه ساخته شد اين 3 بنا با طاقهاي متحدالشكل به هم مربوط شدند و با پايان يافتن ميدان و خاتمه تزئينات، كف آن شن ريزي و مسطح شد. از اين زمان بود كه ميدان براي انجام مسابقات و بازي هاي معمول آن عصر مانند چوگان و قاپوق اندازي مورد استفاده قرار مي گرفت و سان و رژه سربازان و سپاهيان نيز در همين محل انجام مي شد. دو ستون سنگي كه در جلو مسجد امام واقع شده و قرينه آنها نيز روبروي بازار قيصريه هستند بيانگر انجام بازي چوگان و ساير ورزش ها در ميدان مي باشند.

«در گرداگرد كناره ميدان نهري به عرض 3 متر و عمق 2 مترجريان داشت. در طول نهر رديفي از درختان چنار بر رهگذران سايه مي افكند. ميدان روزها اغلب پوشيده از چادر دستفروشان بود و در طول روز افرادي از مليت هاي مختلف نظير انگليسي، هلندي، پرتغالي، عرب، ترك، يهودي، ارمني، روسي و هندي به اين محل مي آمدند».
شبها نيز ميدان به محل تردد بازيگران، شعبده بازان، خيمه شب بازان، بند بازان و قصه گويان تبديل مي شد.
به غير از بناهاي تاريخي چهارگانه كه در چهار سمت ميدان قرار گرفته اند و به جز خيابان هائي كه از ميدان مي گذرند دور تا دور ميدان را غرفه هاي دواشكوبه احاطه كرده اند.
اين غرفه ها در آن روزگار به داد و ستد و تجارت اختصاص داشتند. همچنان كه امروز همين كاربري حفظ شده و انواع صنايع دستي و منسوجات كار اصفهان در آنها به مسافران و گردشگران عرضه مي شود.
چهار طرف ميدان، چهار بازار قرار گرفته كه به وسيله مغازه هاي داخل ميدان به ميدان مربوط مي شوند. اين بازارها در روزگار صفويه هر يك به شغلي اختصاص داشت .
بيشتر سياحان و جهانگرداني كه از اصفهان مطلب نوشته اند بر شكوه و عظمت ميدان نقش جهان تاكيد كرده و از حضور سفرا و نمايندگان خارجي و ساير اتباع كشورهاي ديگر در اين ميدان خاطراتي را ذكر كرده اند.
به نوشته برخي از اين سفرنامه ها، بسياري از مذاكرات تاريخي كه بين دولتمردان ايران و فرستادگان خارجي انجام مي شد در همين ميدان صورت مي گرفت .
امروز نيز ميدان نقش جهان اصفهان كه پس از پيروزي انقلاب به نام ميدان امام ناميده شده كه يكي از گردشگاههاي اصفهان است كه سياحان و جهانگردان خارجي و مسافران ايراني با شوق از آن بازديد مي كنند.
مقدمات احداث موزة بزرگ اسلامي در طبقه فوقاني ميدان انجام شده و به زودي ميدان بزرگ و با عظمت نقش جهان محلي براي نمايش و ارائه آثار اسلامي خواهد بود.
آنچه درباره ميدان نقش جهان مي توان گفت اينكه اين اثر نفيس و با شكوه كه در دنيا از شهرتي چشمگير و بي نظير برخوردار است با مجموعه عناصر و عملكردهائي كه در نقش هاي سياسي، مذهبي، اقتصادي، توريستي و تفريحي داشته پيوسته در آسمان هنر و زيبائي ايران و جهان مي درخشد. بطوري كه باجرأت مي توان ادعا كرد كه اين ميدان همراه با فضاهاي تكميلي و عناصر مربوط به آن يعني عمارت عاليقاپو، مسجد شيخ لطف الله، مسجد امام، توحيد خانه، سر در قيصريه و راسته بازارها به تنهائي با تمام زيبائي ها و جاذبه هاي جهانگردي ايران برابري مي كند.