مينياتور، هنر ظريف نقاشي است كه به جر ايران مشابه آن را در ژاپن و خاور دور و چين نيز مي‌توان مشاهده كرد.در مورد تاريخچه اين هنر برخي از پژوهشگران عقيده دارند شخصي به نام غياث الدين هنر مينياتور را از چين به ايران آورد و مينياتور چيني در ايران تكامل يافت و با گذراندن مراحل پيشرفت به تدريج از مينياتور چيني متمايز شد.
از بررسي هاي تاريخي چنين استنباط مي‌گردد كه هنرمندان مينياتور ساز ايراني طراحي، رنگ آميزي،و مجسمه سازي چيني را با ادراك و ذوق خاص خود تغيير داده و دگرگوني هايي در آن بوجود آورده اند.
به هر حال،اگر چه واژه مينياتور در نگاه اول بيگانه مي‌نمايد اما شك نيست مينياتور با ابعاد كنوني هنري ايراني است كه مكتب هاي مختلف همانند مكتب عباسي (بغداد)مكتب مقول،مكتب هرات را گذرانده و با ظهور صفويه و انتقال مركز هنري ايران از هرات به تبريز در شيوه آن نيز تحول بوجود آمده است.
با انتخاب اصفهان به پايتختي و حمايت همه جانبه اي كه از هنرمندان و نقاشان و نگارگران به عمل آمد نقاشان چيره دستي ظهور كردند كه شاهكارهاي آنان زينت بخش موزه هاي جهان است در اين عصر به دليل گسترش ارتباط ايران با كشورهاي اروپايي و آسيايي هنر ايران به كشورهاي بيگانه معرفي شد و دوران صفويه آغاز فصل تازه اي در تاريخ مينياتور ايران به حساب آمد. در زمان صفويه هنرمنداني همچون رضا عباسي، محمد زمان نگارگر، محمد قاسم مشهور به سراجايي نقاش و محمد يوسف مصور كه با خلق آثار بي نظير بديل و منحصر به فرد اين هنر را به نهايت اعتلاء رسانند.
در دوران معاصر مينياتور ايراني جلوه درخشاني داشته و طي صد سال اخير آثار ممتازي بوجود آمده كه بحث درباره جزئيات آن سخن را به درازا خواهد كشاند.
شاخت و ساز مينياتور :ابزار و وسائلي كه مورد لزوم يك هنرمند مينياتور ساز است در مقايسه با ساير هنر هاي ايراني مانند خاتم سازي و قلم زني و منبت كاري و... بسيار محدود است.
ابزار يك مينياتوريست عبارتند از :
قلم مو در قديم هنرمندان براي ساخت قلم مو از دم رم سنجاب استفاده مي‌كردند.
بوم مينياتور : كه عبارت است از تخته، كاغذ، مقوا، فيبر، عاج، استخوان و..
روغن : كه براي محافظت اثر از آن استفاده مي‌كنند.
رنگ : كه بيشتر مينياتور سازان از رنگ هاي دست ساز خود استفاده مي‌كردند.
شيوه هايي كه در ساخت مينياتور وجود دارد عبارتند از :آبرنگ روحي-مينياتور سياه قلم رنگي – مينياتور سفيد قلم مينياتور هاي زير روغني.
علاوه برآنكه در بناهاي تاريخي از اين هنر استفاده مي‌شده و هنرمندان بزرگ عصر صفويه كاخهاي عالي قاپو و چهل ستون و 8 بهشت و... را به اين هنر تزئين كردند.صدها اثر كه شامل : جلدهاي آلبوم، تصاوير كتاب ها، قاب آيينه ها و امسال آنها مي‌باشند در موزه هاي ايران و خارج از كشور در معرض تماشاي هنر دوستان و علاقمندان مي‌باشند.